„#Wpadki. @grzechy językowe w mediach” Marty Kielczyk

  Koń jaki jest, każdy widzi – zawsze kiedy myślę o języku polskim, przypomina mi się ta sentencja, która znalazła się w pierwszej polskiej encyklopedii powszechnej autorstwa Benedykta Chmielowskiego. Z naszą ojczystą mową jest tak samo – wszyscy znamy ją doskonale i tu nie ma w ogóle o czym dyskutować. Książka Marty Kielczyk zatytułowana #Wpadki….

Tajemnice czterech ścian – etymologiczne zakamarki domu

  Ostatnio w Etymologicznym Piątku zrobiło się bardzo rodzinnie: najpierw analizowaliśmy pochodzenie słowa mama, potem zajęliśmy się etymologią dziecka. Pozostając w tym familiarnym klimacie, dziś opowiem Wam, skąd w polszczyźnie wzięło się słowo dom. Dom jest wyrazem, który posiada znaczenia dosłowne oraz metaforyczne, jest więc to ‘gmach, budynek, chata; mieszkanie; rodzina, familia’, ale i ‘ród,…

Jak wyglądały pierwsze kroki dziecka w polszczyźnie?

Ostatnio w Etymologicznym Piątku rozważaliśmy pochodzenie słowa mama, w tym tygodniu przyszedł czas dziecko! Bo przecież, w głębi duszy każdy z nas jest dzieckiem, prawda? Zacznijmy może stałym punktem wszystkich wpisów z serii Etymologiczny Piątek, czyli od definicji interesującego nas słowa. Dziecko oznacza ‘potomka w stosunku do swoich rodziców; syna bądź córkę’. Choć dzieci są…

O czym nie powiedziała nam mama?

W ten weekend obchodzimy Dzień Matki. Z okazji święta naszych kochanych mam chciałabym właśnie im zadedykować kolejny wpis z serii Etymologiczny Piątek. Dziś więc odkryję przed Wami pochodzenie wyrazu mama. ‘Czule o matce’ – tak definiowane jest słowo, które dla każdego z nas ma szczególne znaczenie. Mama jest wyjątkowym wyrazem, ponieważ należy do podstawowego słownictwa…

Książki w polszczyźnie

Dzisiejszy Etymologiczny piątek poświęcony jest słowu, które jest bardzo bliskie nie tylko mnie, ale i Wam. Chodzi oczywiście o wyraz książka, który na – bądź co bądź – blogu książkowym jest odmieniany przez wszystkie przypadki. Skąd więc książki wzięły się w naszym pięknym, ojczystym języku? Tego słowa chyba nie muszę Wam przedstawiać, ale dla spokoju…

Kilka słów o sobocie

W piątek rozpoczyna się ukochany przez wszystkich Polaków weekend! Dziś w Etymologicznym Piątku opowiem Wam, skąd w polszczyźnie wziął się wyraz, który w tak wielu z nas wywołuje same pozytywne skojarzenia. Mowa oczywiście o sobocie, która stanowi część tak uwielbianych przez nas weekendów! Niech formalności stanie się zadość – powiedzmy więc sobie, że sobota jest…

Co matura ma wspólnego z liśćmi tytoniu?

Rozpoczynające się dzisiaj egzaminy maturalne na pewno niejednemu spędzają sen z powiek. Sama pamiętam, jak zestresowana przeglądałam arkusz maturalny, sprawdzając, jakie niespodzianki kryje. Aż się łezka w oku kręci… Ale dość tych wspomnień! Matura – skąd wzięło się w języku polskim to budzące przestrach słowo? Jeśli czytaliście moje poprzednie wpisy z cyklu Etymologiczny piątek, na…

Dzień i jego historia w polszczyźnie

W ostatnim wpisie z cyklu Etymologiczny Piątek obiecałam Wam przyjrzeć się etymologii słowa dzień. Dziś, zgodnie z obietnicą, kilka słów o pochodzeniu tego wyrazu w polszczyźnie. Słowa dzień używamy, by opowiedzieć o ‘części doby, przeciągu czasu od rana do wieczora’. Tak jak noc, dzień jest wyrazem ogólnosłowiańskim (dla porównania pojawia się on w języku rosyjskim…

Jak dawniej wyglądała noc?

Od 21 marca, czyli z chwilą rozpoczęcia się kalendarzowej wiosny, noce są coraz krótsze, ale nie mniej intensywne. Wręcz przeciwnie – noc staje się czasem długich spacerów w blasku księżyca. Dzisiejszy Etymologiczny piątek będzie poświęcony właśnie nocnym historiom. Czym jest noc? Otóż słownik definiuje ten wyraz jako ‘okres między zachodem a wschodem słońca’, inaczej mówiąc…

Kocie, etymologiczne ścieżki

Niepozorne koty zupełnie zdominowały internet. I rzeczywiście – pojawiają się one na licznych obrazka, są bohaterami ponad dwóch milionów filmików zamieszczonych na YouYube. Skoro internauci tak kochają te zwierzęta, i ja skorzystam na ich kociej sławie. Dzisiejszy Etymologiczny piątek jest poświęcony właśnie pochodzeniu słowa kot. Kota nikomu przedstawiać nie trzeba, ale by formalności stało się…

Męskie, etymologiczne sekrety

Po wpisie, w którym wyjaśniałam pochodzenie słowa kobieta, planowałam napisać kilka słów o mężczyźnie, ale przyszła wiosna, potem święta i temat mężczyzny jakoś mi umknął. Nic jednak straconego – drodzy Panowie, dziś Etymologiczny Piątek będzie poświęcony właśnie Wam! Słowo mężczyzna pochodzi od ogólnosłowiańskiego wyrazu mąż, który na początku swej kariery w polszczyźnie oznaczał zacnego i…

Świąteczny post o tym, skąd się wzięły święta w polszczyźnie

Wielkimi krokami zbliżają się święta, więc dzisiejszy wpis poświęcony jest etymologii tego słowa. Skąd w naszym języku wzięło się święto? Już tłumaczę! Okazuje się, że nasi przodkowie już od wieków szczególną uwagę przywiązują do obchodzenia świąt, ponieważ wyraz ten od najdawniejszych lat jest poświadczony w polszczyźnie. Święto, oznaczające ‘dzień obchodzony uroczyście ze względów kultowych’, jest…

Wiosna, ach to Ty!

Od kilku dni mamy kalendarzową wiosnę. Przyznacie sami, że wraz z jej nadejściem zrobiło się jakoś przyjemniej. Dzisiejszy Etymologiczny piątek nie może być więc poświęcony innemu słowu – poznajcie pochodzenie wiosny! Czym jest wiosna, chyba nie trzeba nikomu tłumaczyć, ale dla formalności przypomnijmy, że jest to ‘pora roku między zimą a latem’. Wiosna jest słowem…

Śladami kobiety

Dwa tygodnie temu, przy okazji etymologicznych rozważań na temat histerii, obiecałam Wam wpis, w którym prześledzimy historię kobiety. Niestety choroba pokrzyżowała mi plany, ale co się odwlecze, to nie uciecze! Jeśli liczycie, że tym wpisem zdradzę Wam wszystkie kobiece sekrety, muszę Was zmartwić – kobieta jest istotą tak tajemniczą, że nawet etymologia tego słowa nie…

W histerycznym nastroju – kilka słów o histerii w polszczyźnie

Zbliża się święto wszystkich kobiet, dlatego dzisiejszy Etymologiczny piątek poświęcony jest słowu, które nierozerwalnie związane jest z płcią piękną. Histeria, bo ten wyraz bierzemy dziś pod lupę, to ‘nerwica, która objawia się zaburzeniem ruchu, świadomości oraz zaburzeniami zmysłowymi’. Ponadto histerię rozumie się jako ‘podniecenie, atmosfera podniecenia, niepewności’. Cóż to wszystko ma wspólnego z kobietami? Otóż…

Czego nie wiemy o miłości?

Jako że w tym tygodniu obchodziliśmy święto zakochanych, mój dzisiejszy post nie może być o niczym innym, jak tylko o miłości. Jakie etymologiczne tajemnice skrywa przed nami to słowo? Miłość jest słowem ogólnosłowiańskim, odziedziczonym z prasłowiańskiej formy *miłostƄ. Wywodzi się od przymiotnika miły. U naszych sąsiadów, Czechów, milost oznacza ‘łaskę, przebaczenie’, na Ukrainie mamy mỳłost…