„Malowany ptak” Jerzego Kosińskiego

dnia

Malowany ptak Jerzego Kosińskiego to książka, która wzbudziła wiele kontrowersji. Nie mogłam więc przejść obok niej i kilka miesięcy temu trafiła ona do mojej domowej biblioteczki. Niedawno przyszedł czas na jej lekturę, czego efektem jest niniejsza recenzja.

Bohaterem Malowanego ptaka jest kilkuletnie dziecko, najprawdopodobniej żydowskie, które wskutek wojny zostaje oddzielone od swojej rodziny i rozpoczyna niemalże samotną wędrówkę po Europie Wschodniej. Chłopczyka znajduje schronienie w domu różnych ludzi, gdzie często dochodzi do wyzysku taniej siły roboczej oraz do przemocy. Bohater-narrator opowiada o swojej tułaczce o i złu, jakie spotkało go podczas samotnej wędrówki w poszukiwaniu bezpiecznego miejsca.

By zrozumieć, co spotyka bohatera Malowanego ptaka najlepiej przytoczyć historię jednej z postaci stworzonej przez Kosińskiego, Lecha, który czerpie radość ze zmieniania barwy upierzenia ptaków. Schwytane przez niego zwierzątko jest malowane na kilka jaskrawych kolorów, zupełnie niepasujących do jego naturalnych barw. Kiedy ptak zostaje wypuszczony przez Lecha na wolność okazuje się, że jest atakowany przez swoich dotychczasowych towarzyszy, którzy nie dostrzegają w kolorowym osobniku ptaka ze swojego gatunku i atakują odmieńca. Dla malowanego ptaka zazwyczaj kończyło się to śmiercią. Tak samo jest w przypadku głównego bohatera powieści Jerzego Kosińskiego, który różni się od spotykanych przez siebie wieśniaków śniadą cerą i czarnymi oczami. Spotykani przez chłopca ludzie dostrzegają w jego fizjonomii zagrożenie, co wielokrotnie sprowadza na dziecko ciężkie razy i upokorzenia.

Każdy rozdział, który składa się na Malowanego ptaka, jest opowieścią o innym miejscu, w którym znajduje się główny bohater. Jednak mimo zmieniającej się scenerii, postacie na literackiej scenie Malowanego ptaka ciągle pozostają takie same – mają ten sam zbiór cech. Jerzy Kosiński w swojej książce przedstawia mieszkańców różnych wiosek wschodniej Europy, którzy odznaczają się przede wszystkim strachem wobec inności, który budzi w nich najgorsze instynkty. Ludzie, z którymi spotyka się chłopiec, wierzą w zabobony, czarną magię i jednocześnie są chrześcijanami, choć żaden z nich nie pokazuje godnej wyznawcy Chrystusa postawy. Bohater Malowanego ptaka mieszka i spotyka się z osobami, które za jego odmienność gotowe są skazać malca na śmierć. Poniżanie, upokorzenia, wyzysk oraz przemoc fizyczna – to codzienność chłopca, który nieustannie spotyka się z nieufnością i wrogością. Portret wiejskiego społeczeństwa należy jeszcze okrasić dzikim, pierwotnym wręcz popędem seksualnym. Wszelkie zbliżenia w Malowanym ptaku naznaczone są gwałtownością, są brutalne, nie mają nic wspólnego z romantyczną ars amandi.

Malowany ptak jest książką, w której znajduje się tak wiele okrucieństwa, że przestaje ona być realna. To niemożliwe, by w każdy napotkany przez bohatera człowiek miał w sobie tyle zła i niechęci wobec dziecka, którego jedyna wina polega na odmienności fizycznej. Po lekturze powieści Jerzego Kosińskiego mam wrażenie, że autor – kolokwialnie mówiąc – poleciał po bandzie i trochę przesadził, przez co sama opowieść traci na wiarygodności. Warto mieć również świadomość tego, że Malowany ptak jest fikcją literacką. Znajdujący się na tyle książki blurb informuje, że jest to powieść z wątkami autobiograficznymi, co nie jest prawdą, na co zwracają uwagę badacze życia i twórczości autora Malowanego ptaka. Nie należy więc książkowych wydarzeń brać za pewnik. Historia, którą stworzył Jerzy Kosiński, nie wydarzyła się naprawdę. To tylko wymysł autora, o czym dobrze wiedzieć.

Malowany ptak może szokować przemocą i zezwierzęceniem, które aż kapie z każdego rozdziału powieści. Może bulwersować bezmyślnym zadawaniem bólu, wiarą w przesądy i zabobony. Może także zadziwiać nieprawdopodobną historią sześcioletniego dziecka, które samo jest w stanie przetrwać nawet zimą. Oceńcie sami Wasz poziom zdziwienia i zbulwersowania lekturą Malowanego ptaka.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s